- పేదలకు నాణ్యమైన విద్య లక్ష్యం దెబ్బతింటోంది
- అడ్మిషన్లలో పారదర్శకత లేకపోవడం పై విమర్శలు
- “సీట్లు లేవు” అంటూ తల్లిదండ్రుల తిరస్కరణ
- అధికారుల పర్యవేక్షణపై ప్రశ్నలు
హైదరాబాద్, మే 7:
పేద మరియు బలహీన వర్గాల పిల్లలకు ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థల్లో నాణ్యమైన విద్య అందించాలనే ఉద్దేశంతో అమలులోకి వచ్చిన విద్యా హక్కు చట్టం (RTE) ప్రస్తుతం అనేక ప్రాంతాల్లో తన అసలు లక్ష్యాన్ని కోల్పోతున్నదన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. చట్టం ప్రకారం ప్రతి ప్రైవేట్ అన్-ఎయిడెడ్ స్కూల్లో 25 శాతం సీట్లు పేద విద్యార్థులకు ఉచితంగా కేటాయించాల్సి ఉన్నప్పటికీ, ఆ నిబంధన అమలు కేవలం కాగితాలకే పరిమితమైందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
చట్టం ఉన్నా అమలు ఎక్కడ?
RTE చట్టం అమలులోకి వచ్చినప్పటి నుంచి దాదాపు దశాబ్దానికి పైగా గడిచినా, ఇప్పటికీ పూర్తి స్థాయిలో అమలు జరగకపోవడం ఆశ్చర్యకరం. ప్రభుత్వం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసినప్పటికీ, అనేక ప్రైవేట్ స్కూళ్లు వాటిని పట్టించుకోవడం లేదు.
ప్రవేశ స్థాయి తరగతుల్లో 25% సీట్లు రిజర్వ్ చేయాల్సిన నిబంధనను చాలా స్కూళ్లు గోప్యంగా ఉంచుతున్నాయి. తల్లిదండ్రులు సమాచారం అడిగితే సరైన సమాధానం ఇవ్వకపోవడం, లేదా సీట్లు లేవని చెప్పడం సాధారణంగా మారింది.
అడ్మిషన్లలో గందరగోళం
అడ్మిషన్ ప్రక్రియలో పారదర్శకత లేకపోవడం వల్ల తల్లిదండ్రులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
ఎన్ని సీట్లు ఖాళీగా ఉన్నాయో తెలియదు
ఎవరికి సీట్లు ఇచ్చారో వెల్లడించడం లేదు
లాటరీ ప్రక్రియ ఎక్కడ జరుగుతుందో సమాచారం లేదు
ఈ పరిస్థితుల్లో నిజంగా అర్హులైన విద్యార్థులకు అవకాశాలు దక్కుతున్నాయా అనే సందేహం వ్యక్తమవుతోంది.
“సీట్లు లేవు” – సాధారణ సమాధానం
చాలా ప్రైవేట్ స్కూళ్లలో తల్లిదండ్రులు RTE అడ్మిషన్ కోసం వెళ్లినప్పుడు ఒకే సమాధానం వినిపిస్తోంది – “సీట్లు ఫుల్ అయ్యాయి”.
కానీ అదే సమయంలో అదే స్కూల్లో సాధారణ కేటగిరీలో అడ్మిషన్లు కొనసాగుతుండటం అనుమానాలకు తావిస్తోంది.
ఇది చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడమే కాకుండా పేద పిల్లల హక్కులను హరించడమేనని విద్యా నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
సమాచారం దాచిపెడుతున్న స్కూళ్లు
చట్టం ప్రకారం ప్రతి స్కూల్
25% సీట్ల వివరాలు నోటీస్ బోర్డులో పెట్టాలి
వెబ్సైట్లో ప్రచురించాలి
అడ్మిషన్ ప్రక్రియను పారదర్శకంగా నిర్వహించాలి
కానీ వాస్తవానికి చాలా స్కూళ్లు ఈ నిబంధనలను పాటించడం లేదు. సమాచారం దాచిపెట్టడం ద్వారా RTE సీట్లను తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి.
అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపం
ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణంగా అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపాన్ని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
మండల విద్యాధికారులు (MEO), జిల్లా విద్యాధికారులు (DEO) క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు చేయాల్సి ఉన్నప్పటికీ, అవి సరైన స్థాయిలో జరగడం లేదన్న విమర్శలు ఉన్నాయి.
తనిఖీలు జరగకపోతే స్కూళ్లు నిబంధనలు పాటించే పరిస్థితి ఉండదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
పేద తల్లిదండ్రుల ఆవేదన
“మాకు ఈ చట్టం గురించి తెలిసింది. కానీ స్కూల్ వాళ్లు సీట్లు లేవని చెప్పారు. ఎక్కడికి వెళ్లాలో తెలియడం లేదు” అంటూ పలువురు తల్లిదండ్రులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
కొంతమంది తల్లిదండ్రులు పలుమార్లు ప్రయత్నించినప్పటికీ అడ్మిషన్ పొందలేకపోయిన ఘటనలు ఉన్నాయి.
సామాజిక అసమానతలు పెరుగుతున్నాయా?
RTE చట్టం లక్ష్యం సామాజిక సమానత్వాన్ని పెంచడం. కానీ అమలు సరిగా లేకపోతే పరిస్థితి విరుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
పేద పిల్లలు ప్రభుత్వ పాఠశాలలకే పరిమితమవుతుంటే, ధనిక పిల్లలు ప్రైవేట్ స్కూళ్లలో చదవడం వల్ల విద్యా వ్యవస్థలో అంతరం పెరుగుతోంది.
నిపుణుల అభిప్రాయం
విద్యావేత్తలు ఈ పరిస్థితిపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
“చట్టం చాలా మంచి ఉద్దేశంతో తీసుకొచ్చారు. కానీ అమలు లేకపోతే ప్రయోజనం ఉండదు. కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి” అని వారు సూచిస్తున్నారు.
ప్రస్తుత పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని నిపుణులు కొన్ని సూచనలు చేస్తున్నారు.
అన్ని స్కూళ్లలో ప్రత్యేక తనిఖీలు
RTE సీట్ల వివరాల ఆన్లైన్ పబ్లిషింగ్
ఫిర్యాదులపై వెంటనే చర్యలు
నిబంధనలు ఉల్లంఘించే స్కూళ్లపై కఠిన శిక్షలు
విద్యా హక్కు చట్టం పేద పిల్లలకు ఒక గొప్ప అవకాశం. కానీ అమలు లోపాలు దానిని నిర్వీర్యం చేస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వం, అధికారులు, స్కూళ్లు బాధ్యతగా వ్యవహరించకపోతే ఈ చట్టం కేవలం కాగితాలకే పరిమితమైపోతుంది.
“25% సీట్లు – హక్కా? లేక కేవలం నినాదమా?” అనే ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చింది.